Dönem: M.Ö. 2135 civarı (11. Hanedanlık’ın Kökleri / Birinci Ara Dönem). Unvanlar: Tepya (“Ata”), İki Diyarın Kralı (Sadece ölümünden sonra torunları tarafından bu unvan verilmiştir), Büyük Teb Valisi (Nomarch). Horus İsmi: Bulunmamaktadır (Yaşarken firavunluk iddia etmemiştir).
Kökeni ve Ailesi
I. Mentuhotep, Eski Krallık’ın çöküşünden sonra baş gösteren kaos döneminde, Güney Mısır’daki küçük bir kasaba olan Thebes’in (Teb) yerel bir valisiydi (Nomarch). Eşi, hanedanın ilk büyük kraliçesi (veya asil kadını) olan I. Neferu’dur. Bu evlilikten, daha önce konuştuğumuz ve kendilerini resmen “Firavun” ilan eden o ilk asi krallar, I. Intef ve II. Intef doğmuştur. Yani I. Mentuhotep, Mısır’ı birleştirecek soyun biyolojik ve politik babasıdır. Daha sonraki Orta Krallık listelerinde (özellikle Karnak Kral Listesi’nde) adı bir “Kartuş” (kraliyet çerçevesi) içine yazılmış ve ona “Tepya” (Ata) unvanı verilmiştir. Torunları, meşruiyetlerini ona dayandırmıştır.
Dini Yaklaşımı
Bu dönemde Teb bölgesinin teolojisi, tamamen hayatta kalma ve savaş üzerine kuruluydu. “Mentuhotep” ismi, “Mentu Memnundur” anlamına gelir. Mentu, şahin başlı, agresif ve acımasız bir yerel savaş tanrısıydı. Bu dönemde Tebli yöneticilerin barışçıl veya yaratıcı tanrılardan ziyade doğrudan bir savaş tanrısına sığınmaları, içinde bulundukları “savaş ağalığı” (warlord) döneminin bir yansımasıdır.
Politikaları
I. Mentuhotep’in yaşarken İki Diyar’ın (Aşağı ve Yukarı Mısır) kralı olmak gibi bir iddiası yoktu. Onun asıl amacı, etrafı düşmanlarla çevrili Teb’i korumak ve bölgesel bir güce dönüştürmekti. Kuzeydeki güçlü Herakleopolis (10. Hanedanlık) krallarına ve onların güneydeki müttefiklerine (örneğin Ankhtifi gibi valilere) karşı durabilmek için, komşu bölgelerle sıkı ittifaklar kurmuştur. Özellikle kuzeyindeki Koptos bölgesiyle yapılan stratejik ittifaklar, Teb’in etrafındaki çemberi kırmasını sağlamıştır. O, Memphis veya Herakleopolis’teki merkezi otoriteye vergi göndermeyi reddedip, kendi bölgesinin kaynaklarını (Nil ticareti ve tarım) kendi ordusunu kurmak için kullanan ilk otonom liderlerden biridir. Otorite boşluğunu mükemmel değerlendirmiştir.
Ölümü ve Mirası
I. Mentuhotep’in ne zaman öldüğü ve tam olarak nereye gömüldüğü arkeolojik bir muammadır. Oğulları (I. ve II. Intef) El-Tarif bölgesine o devasa “Saff Mezarları”nı inşa etmiş olsalar da, I. Mentuhotep’e ait kesin olarak tanımlanmış bir mezar henüz bulunamamıştır. Muhtemelen daha mütevazı bir asilzade mezarına defnedilmiştir. Onun en büyük icraatı, kendisinden sonra gelecek olan oğullarına ve Mısır’ı birleştirecek olan adaşı (torununun çocuğu) II. Mentuhotep’e, üzerinde yükselebilecekleri sağlam, bağımsız ve militarist bir Teb devleti bırakmış olmasıdır.
Kaynakça-Dipnot
.
.
.
.
