Hüküm Süresi: M.Ö. 2278 civarı (6. Hanedanlık Sonu) – Yaklaşık 94 Yıl (Manetho’ya göre) veya en az 64 yıl. Unvanlar: Pepi (“Ra’nın Hediyesi”), Neferkare (“Ra’nın Ruhu Güzeldir”), İki Diyarın Kralı.
Tarih ve Efsane
Pepi II, üvey kardeşi Merenre I’in genç yaşta ölümü üzerine, henüz 6 yaşındayken tahta çıkan ve iddialara göre 100 yaşına kadar yaşayan bir fenomendir. Onun saltanatı, Mısır tarihinin (ve muhtemelen dünya tarihinin) en uzun süren tekil hükümdarlığıdır.
Ancak bu uzun ömür, devlet için bir lütuf değil, lanet olmuştur. Pepi II yaşlandıkça merkezi otorite zayıflamış, yerel valiler (Nomarch) kraldan bağımsız hareket etmeye başlamış ve Eski Krallık, yavaş yavaş “Birinci Ara Dönem” denilen karanlık çağa sürüklenmiştir.
Çocuk Kral ve Naip Anne
Pepi II tahta çıktığında okuma yazmayı bile yeni öğreniyordu. Bu yüzden devletin dizginleri, güçlü annesi Ankhesenpepi II ve dayısı (Vezir) Djau’nun elindeydi.
Ünlü Heykel: Brooklyn Müzesi’ndeki ünlü alabaster heykel, bu dönemi mükemmel özetler. Kraliçe Ankhesenpepi II, kucağında oturan minik Pepi II’yi tutar. Pepi, kraliyet başlığı taksa da ayakları yere değmeyen küçük bir çocuktur. Bu, iktidarın asıl sahibinin kim olduğunu gösterir.
Harkhuf ve Dans Eden Pigme
Pepi II’nin çocukluk dönemine dair en insani ve en ünlü belge, Asvanlı kaşif Harkhuf‘un mezarındaki mektuptur.
Olay: Harkhuf, Afrika’nın içlerinden (Yam Ülkesi) dönerken krala bir mektup yazar ve yanında “Tanrının dansını bilen bir cüce (Pigme)” getirdiğini söyler.
Çocuk Kralın Heyecanı: 8 yaşındaki Pepi II, protokollere uymayan bir heyecanla cevap yazar: “Hemen kuzeye, saraya gel! O cüceyi de yanında getir. Gemide yanından ayrılma, denize düşmesin. Uyurken başında nöbetçiler beklesin. Onu sağ salim getirirsen, sana her şeyden daha çok hediye vereceğim!”
Önemi: Bu mektup, firavunun “tanrısal” maskesinin ardındaki saf çocuk heyecanını gösteren nadir belgelerdendir.
İmar Faaliyetleri
Pepi II, piramidini Güney Sakkara’da, hanedanın diğer krallarının yanına inşa ettirmiştir.
Piramit (Men-Ankh-Neferkare): “Neferkare’nin Hayatı Sabittir” adını taşıyan yapı, standart boyutlardadır (52m yükseklik).
Durum: Dış kaplaması tamamen sökülmüş ve içi çökmüştür. Ancak mezar odasındaki “Piramit Metinleri” ve siyah granit lahit yerinde durmaktadır.
Kraliçe Piramitleri: Pepi II, eşleri (Neith, Iput II, Udjebten) için de piramidinin etrafına küçük piramitler inşa ettirmiştir. Bu kompleks, 6. Hanedanlık’ın son büyük anıtsal projesidir.
Feodalizmin Yükselişi
Pepi II’nin saltanatının ikinci yarısı, devletin eridiği dönemdir.
Muafiyet Kararnameleri (Koptos Decrees): Kral, yerel tapınakların ve valilerin desteğini almak için onları vergiden muaf tutan fermanlar yayınlamıştır. Bu, hazinenin gelirlerini kurutmuş ve merkezi zayıflatmıştır.
Nomarch Hanedanları: Yerel valiler (Nomarch), artık kral tarafından atanmıyor, babadan oğula geçen yerel hanedanlar kuruyorlardı. Kendi mezarlarını krallar gibi süslüyor ve kralı umursamıyorlardı.
İklim Krizi: Saltanatının sonlarına doğru Nil’in seviyesi düşmüş ve kuraklık başlamıştır. Yaşlı ve yetkisiz kral, bu felaketi yönetememiştir.
Ölümü ve Efsanevi Nitocris
Pepi II öldüğünde Mısır paramparçaydı. Ondan sonra tahta oğlu Merenre II (Nemtyemsaf II) geçti ancak sadece 1 yıl dayanabildi.
Kraliçe Nitocris Efsanesi: Herodot’a göre, Merenre II öldürüldükten sonra tahta kız kardeşi (veya eşi) Nitocris geçti. Nitocris, kardeşini öldüren soyluları bir yeraltı ziyafetine davet etti ve Nil’in sularını odaya doldurarak hepsini boğdu, sonra da intihar etti. Bu hikaye, dönemin kaosunu anlatan dramatik bir efsanedir.
Miras
Pepi II’nin ölümüyle Eski Krallık resmen sona erdi. “Güneş Kralları”nın, dev piramitlerin ve merkezi otoritenin devri kapandı. Mısır, yaklaşık 100-150 yıl sürecek olan, sanatın gerilediği, iç savaşların yaşandığı ve ülkenin bölündüğü BİRİNCİ ARA DÖNEM‘e girdi.
Kaynakça
Kanawati, Naguib. Conspiracies in the Egyptian Palace: Unis to Pepy I. London: Routledge, 2002.
(Pepi II’nin tahta çıkış yaşı, uzun saltanatı, vezirleri (Harkhuf, Mehu) ve Altıncı Hanedan sonu için detaylı inceleme; Pepi I-Merenre-Pepi II geçişi ve idari zayıflama.)
Wilkinson, Toby. The Rise and Fall of Ancient Egypt. New York: Random House, 2010.
(Altıncı Hanedan kronolojisi ve Pepi II’nin 94 yıllık hükümdarlığı için genel bakış; Eski Krallık çöküşü başlangıcı, nomarkhların yükselişi ve Punt seferleri.)
Lehner, Mark. The Complete Pyramids. London: Thames & Hudson, 1997.
(Pepi II piramidi ve kompleksi için kapsamlı kaynak; mimari detaylar, Piramit Metinleri ve Altıncı Hanedan piramit geleneği analiz edilir.)
Verner, Miroslav. The Pyramids: The Mystery, Culture, and Science of Egypt’s Great Monuments. New York: Grove Press, 2001.
(Pepi II dönemi piramidi ve Saqqara nekropolü için detaylı inceleme; inşaat teknikleri ve Eski Krallık sonu yorumları.)
Strudwick, Nigel. Texts from the Pyramid Age. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2005.
(Altıncı Hanedan metinleri ve Pepi II dönemi idari belgeler için çeviri ve yorum; Harkhuf mektupları ve Punt seferleri.)
Kanawati, Naguib & Abder-Raziq, Mahmoud. The Teti Cemetery at Saqqara (ve ilgili Altıncı Hanedan mezar kazıları). Warminster: Aris & Phillips, 1998-2009.
(Pepi II dönemi vezir mezarları (Harkhuf, Mehu) ve idari yapı için detaylı kazı raporları serisi.)
Malek, Jaromir. In the Shadow of the Pyramids: Egypt during the Old Kingdom. Norman: University of Oklahoma Press, 1986.
(Altıncı Hanedan sonu ve Pepi II dönemi mimari/dini/idari yenilikler için kapsamlı inceleme.)
Baines, John. “Kingship in Ancient Egypt”. The Oxford History of Ancient Egypt, ed. Ian Shaw, Oxford: Oxford University Press, 2000, s. 95-122.
(Altıncı Hanedan krallık ideolojisi ve Pepi II’nin rolü için kapsamlı bölüm; uzun saltanat ve merkezi otorite zayıflaması.)
Fischer, Henry G. Egyptian Titles of the Middle Kingdom. New York: Metropolitan Museum of Art, 1985.
(Pepi II dönemi vezir unvanları ve idari yapı için detaylı inceleme; nomarkhların yükselişi.)
Redford, Donald B. Egypt, Canaan, and Israel in Ancient Times. Princeton: Princeton University Press, 1992.
(Pepi II dönemi Nubia seferleri ve dış ticaret için kapsamlı inceleme; Punt seferleri ve nomarkhların etkisi.)
