Hüküm Süresi: M.Ö. 2332 civarı (6. Hanedanlık) – En az 40 Yıl (Bazı kaynaklara göre 50 yıl). Unvanlar: Pepi (Doğum İsmi), Meryre (“Ra’nın Sevdiği” – Tahta çıktıktan sonra aldığı isim), Nefersahor (İlk Horus İsmi).
Tarih ve Efsane
Pepi I, babası Teti’nin (muhtemel) suikastı ve ardından gelen kısa Userkare ara döneminden sonra tahta çıkan meşru varistir. Tahta çıktığında muhtemelen çok gençti ve annesi Kraliçe Iput I‘in naipliğinde yönetimi devraldı.
Onun saltanatı, Mısır’ın dış seferlerle sınırlarını genişlettiği, ancak içeride saray entrikalarıyla (Harem Komplosu) boğuştuğu uzun ve olaylı bir dönemdir. Pepi I, merkezi otoriteyi sağlamlaştırmak için taşradaki güçlü ailelerle (özellikle Abydos soylularıyla) stratejik evlilikler yaparak “feodalizmin” kapısını aralamıştır.
Kimlik Değişimi
Pepi I, tahta ilk çıktığında “Nefersahor” ismini kullanıyordu. Ancak saltanatının ilerleyen yıllarında (muhtemelen Userkare taraftarlarını temizledikten veya bir komployu atlattıktan sonra) ismini “Meryre” (Ra’nın Sevdiği) olarak değiştirdi. Bu, tanrısal korumayı vurgulayan ve yeni bir başlangıcı simgeleyen siyasi bir propagandadır.
Aile ve Taşra İttifakı
Pepi I’in evlilikleri, Mısır tarihinin en ilginç aile tablolarından birini oluşturur. Kral, Abydoslu güçlü bir soylu olan Khui’nin iki kızıyla birden evlenmiştir.
Ankhesenpepi I: Ondan, sonraki kral Merenre doğmuştur.
Ankhesenpepi II: Ondan, tarihin en uzun süre hüküm süren kralı Pepi II doğmuştur.
Vezir Djau: Bu kraliçelerin erkek kardeşi Djau, vezir yapılarak devletin en tepesine taşınmıştır. Bu durum, taşra soylularının (Nomarch) kraliyet ailesi içine sızdığını ve merkezi gücün paylaşıldığını gösterir.
General Weni
Pepi I döneminin askeri kahramanı, kral değil, General Weni (Weni the Elder) isimli bir komutandır. Weni’nin mezarındaki otobiyografi, dönemin en önemli belgesidir.
“Kum Sakinleri”ne Sefer: Weni, kral adına Filistin/Levant bölgesine (“Kum Sakinleri” – Bedeviler) karşı 5 büyük sefer düzenlemiş ve bölgeyi itaat altına almıştır.
Paralı Askerler: Mısır ordusunda ilk kez Nubyalı paralı askerlerin (Medjay) yoğun olarak kullanıldığı bu dönemde görülür.
Saray Entrikası
General Weni’nin yazıtlarında şok edici bir olay anlatılır: “Haremde Kraliçe Weret-Yamtes’e karşı yürütülen gizli dava.”
Olay: Kralın eşlerinden biri (muhtemelen Ankhesenpepi kardeşlerden önceki eşi), Pepi I’e karşı bir suikast planlamıştır.
Sonuç: Kral, bu davayı bir vezire değil, güvendiği komutanı Weni’ye gizlice soruşturması için vermiştir. Kraliçenin akıbeti meçhuldür (muhtemelen idam edildi veya sürgüne yollandı), ancak bu olay Pepi I’in “arkasını kollamak” zorunda kaldığını gösterir.
İmar Faaliyetleri
Pepi I, piramidini Güney Sakkara’da inşa ettirmiştir.
Mennefer-Pepi: Piramidin adı “Pepi’nin Güzelliği Ebedidir” (Mennefer-Pepi) idi.
Tarihsel Etki: Bu piramidin etrafında oluşan şehir ve kasabalar zamanla o kadar büyüdü ki, tüm bölgeye (ve Mısır’ın başkentine) bu isim verildi. Yunanlılar “Mennefer”i “Memphis” olarak telaffuz ettiler. Yani bugünkü Memphis şehri, adını Pepi I’in piramidinden almıştır.
Sanat
Pepi I döneminin en ikonik sanat eseri, Hierakonpolis tapınağında bulunan, dövme bakırdan yapılmış hayat boyutundaki heykeldir.
Teknoloji: Heykel, ahşap bir çekirdek üzerine bakır levhaların dövülerek kaplanmasıyla yapılmıştır. Yanında daha küçük boyutta oğlu (Merenre) bulunur. Bu eser, Eski Krallık metal işçiliğinin zirvesidir ve 4000 yıl boyunca korozyona direnmiştir.
Ölümü ve Miras
Pepi I, yaklaşık 50 yıllık saltanatının ardından Güney Sakkara’ya gömüldü. Piramidi bugün bir taş yığını olsa da, içindeki “Piramit Metinleri” (yeşil renkli hiyerogliflerle yazılmış) mükemmel durumdadır.
Onun ölümüyle tahta, Ankhesenpepi I’den olan oğlu MERENRE I geçti. Merenre, babasının başlattığı yayılmacı politikayı Nubya’nın derinliklerine taşıyacak, ancak genç yaşta ölecektir.
Kaynakça
Kanawati, Naguib. Conspiracies in the Egyptian Palace: Unis to Pepy I. London: Routledge, 2002.
(Pepi I’in saltanatı, vezir entrikaları, Teti-Userkare-Pepi I geçişi ve suikast iddiaları için en detaylı çalışma; Mereruka ve Kagemni gibi vezir mezarları üzerine uzman analiz.)
Lehner, Mark. The Complete Pyramids. London: Thames & Hudson, 1997.
(Pepi I piramidi ve kompleksi için kapsamlı kaynak; mimari, iç yapısı, Piramit Metinleri ve Altıncı Hanedan piramit geleneği analiz edilir.)
Verner, Miroslav. The Pyramids: The Mystery, Culture, and Science of Egypt’s Great Monuments. New York: Grove Press, 2001.
(Pepi I dönemi piramidi ve Saqqara nekropolü için detaylı inceleme; Piramit Metinleri ve Beşinci-Altıncı Hanedan geçişi yorumları.)
Wilkinson, Toby. The Rise and Fall of Ancient Egypt. New York: Random House, 2010.
(Altıncı Hanedan kronolojisi ve Pepi I’in uzun hükümdarlığı için genel bakış; Punt/Nubia seferleri, idari güç ve Eski Krallık zirvesi.)
Kanawati, Naguib & Abder-Raziq, Mahmoud. The Teti Cemetery at Saqqara (ve ilgili Altıncı Hanedan mezar kazıları). Warminster: Aris & Phillips, 1998-2009.
(Pepi I dönemi vezir mezarları (Mereruka, Kagemni) ve idari yapı için detaylı kazı raporları serisi.)
Strudwick, Nigel. Texts from the Pyramid Age. Atlanta: Society of Biblical Literature, 2005.
(Altıncı Hanedan metinleri ve Pepi I dönemi idari belgeler için çeviri ve yorum; Punt seferleri ve vezir unvanları.)
Baines, John. “Kingship in Ancient Egypt”. The Oxford History of Ancient Egypt, ed. Ian Shaw, Oxford: Oxford University Press, 2000, s. 95-122.
(Altıncı Hanedan krallık ideolojisi ve Pepi I’in rolü için kapsamlı bölüm; Piramit Metinleri ve ölüm sonrası inançlar.)
Malek, Jaromir. In the Shadow of the Pyramids: Egypt during the Old Kingdom. Norman: University of Oklahoma Press, 1986.
(Altıncı Hanedan başlangıcı ve Pepi I dönemi mimari/dini yenilikler için kapsamlı inceleme.)
Kanawati, Naguib. “The Date of Pepy I’s Accession”. Journal of Egyptian Archaeology, Cilt 81, 1995, s. 205-208.
(Pepi I’in tahta çıkış tarihi ve kronoloji tartışması üzerine uzman makale.)
Fischer, Henry G. Egyptian Titles of the Middle Kingdom. New York: Metropolitan Museum of Art, 1985.
(Pepi I dönemi vezir unvanları ve idari yapı için detaylı inceleme.)
