Deniz Halkları

Deniz Kavimleri, MÖ 13. ve 12. yüzyıllarda Akdeniz’in kuzey ve doğusunda yaşanan büyük tarımsal kıtlıkların tetiklediği geniş çaplı göç hareketleriyle ortaya çıkan bir grup etnik topluluktu. Bu kıtlıklar, Mısır’ın 19. Hanedan hükümdarı Merenptah’ı, açlık çeken Hititlere tahıl göndermeye zorladı ve bu dönemde birçok Miken şehir merkezi yok edildi.

Deniz Kavimleri, Ege ve Küçük Asya’dan gelen gevşek bir konfederasyon olarak tanımlanmaktadır. Bu gruplardan bazıları, Denen, Lukka ve Sherden, Akhenaten’in (MÖ 1352-1336) hükümdarlığı sırasında zaten aktifti. Lukka, Sherden ve Peleset üyeleri, Ramses II’nin (MÖ 1279-1213) ordusunda paralı asker olarak yer almış ve Kadeş Savaşı’nda savaşmışlardır.

Deniz Kavimleri’nin Mısır’a yönelik saldırıları, özellikle Ramses III döneminde büyük bir tehdit haline gelmiştir. Medinet Habu’daki kabartmalarda, bu grupların Mısır’a yönelik saldırıları detaylı bir şekilde tasvir edilmiştir. Bu saldırılar, sadece yağma amaçlı değil, aynı zamanda yeni yerleşim alanları kurma girişimi olarak görülmektedir. Mısırlılar, Deniz Kavimleri’ni sadece savaşçı olarak değil, aileleriyle birlikte göç eden topluluklar olarak tasvir etmişlerdir.

Deniz Kavimleri’nin kökenleri hakkında birçok teori bulunmaktadır. Bazı araştırmacılar, Ekwesh ve Denen’in Homeros’un İlyada’sında bahsedilen Akalar ve Danaolar ile bağlantılı olabileceğini öne sürmektedir. Lukka’nın Likya bölgesinden, Sherden’in Sardinya’dan ve Peleset’in ise Filistin bölgesinden geldiği düşünülmektedir

Deniz Kavimleri, MÖ 13. ve 12. yüzyıllarda Akdeniz’in kuzey ve doğusunda yaşanan büyük tarımsal kıtlıkların tetiklediği geniş çaplı göç hareketleriyle ortaya çıkan bir grup etnik topluluktu. Bu kıtlıklar, Mısır’ın 19. Hanedan hükümdarı Merenptah’ı, açlık çeken Hititlere tahıl göndermeye zorladı ve bu dönemde birçok Miken şehir merkezi yok edildi.

Deniz Kavimleri, Ege ve Küçük Asya’dan gelen gevşek bir konfederasyon olarak tanımlanmaktadır. Bu gruplardan bazıları, Denen, Lukka ve Sherden, Akhenaten’in (MÖ 1352-1336) hükümdarlığı sırasında zaten aktifti. Lukka, Sherden ve Peleset üyeleri, Ramses II’nin (MÖ 1279-1213) ordusunda paralı asker olarak yer almış ve Kadeş Savaşı’nda savaşmışlardır.

Ramessid Dönemi’nde, Deniz Kavimleri Medinet Habu ve Karnak’taki kabartmalarda ve Büyük Harris Papirüsü’nde tasvir edilmiştir. Bu kaynaklar, Deniz Kavimleri’nin sadece yağmacı gruplar olmadığını, aynı zamanda Suriye-Filistin ve Mısır’a göç eden yerleşimciler olduklarını göstermektedir. Bu gruplar, sadece savaşçılar olarak değil, aileleriyle birlikte öküz arabalarıyla eşyalarını taşıyan topluluklar olarak tasvir edilmiştir.

Mısırlılar ve Hititler tarafından kaydedilen “kabile” isimleri, Deniz Kavimleri’nin kökenleri hakkında ipuçları vermektedir. Ekwesh ve Denen’in Homeros’un İlyada’sında bahsedilen Akalar ve Danaolar ile bağlantılı olabileceği düşünülmektedir. Lukka’nın Likya bölgesinden, Sherden’in Sardinya’dan ve Peleset’in ise Filistin bölgesinden geldiği neredeyse kesin olarak kabul edilmektedir.

Deniz Kavimleri’nin Mısır’a ilk saldırısı, Merenptah’ın hükümdarlığının beşinci yılında (MÖ 1213-1203) gerçekleşmiştir. Bu saldırıda, Libyalılarla ittifak kurmuşlardır. Merenptah’ın Karnak’taki kabartmaları ve cenaze tapınağındaki İsrail Stelinde, Mısır’ın bu saldırıyı başarıyla püskürttüğü ve 6.000 düşmanı öldürdüğü anlatılmaktadır. Filistin’deki Aşdod kentinde yapılan kazılarda, MÖ 13. yüzyıla tarihlenen yanmış bir katman bulunmuştur, bu katman, ya Merenptah’ın Levant seferine ya da Peleset’in bölgeye gelişine işaret ediyor olabilir.

Mısır açısından, Deniz Kavimleri ile nihai karşılaşma, Ramses III’ün hükümdarlığının sekizinci yılında gerçekleşmiştir. Bu dönemde, Deniz Kavimleri muhtemelen Suriye’deki Ugarit ve Alalakh şehirlerini ele geçirmiştir. Mısır’a hem kara hem de deniz yoluyla saldırmışlardır. Deniz savaşları, Medinet Habu’daki ünlü kabartmalarda tasvir edilmiştir. Bu zafer, Mısır’ı kuzeyden gelen doğrudan istilalardan korumuştur, ancak sonunda batıdan gelen Libyalı grupların sinsi sızmaları, Mısır üzerinde daha kalıcı bir kontrol sağlamıştır.