Hüküm Süresi: M.Ö. 2613 civarı (4. Hanedanlık Başı) – En az 24 yıl (Bazı tahminlere göre 48 yıl). Unvanlar: Sneferu (“Beni Mükemmel Kılan”), Neb-Maat (“Ma’at’ın Efendisi”), İki Diyarın Kralı.
Tarih ve Efsane
Antik Mısır Tarihi, Üçüncü Hanedanlık ile mimariyi denemiş, Dördüncü Hanedanlık ile onu mükemmelleştirmiştir. Bu mükemmelliğin mimarı Sneferu’dur demek pek yanlış olmaz. Oğlu Keops (Khufu) en büyük tekil piramidi yapmış olabilir ancak Sneferu inşa ettiği üç dev piramit (Meidum, Eğri ve Kızıl) ile toplamda oğlundan çok daha fazla taş kütlesini hareket ettirmiş ve işlemiştir.
Sneferu, sadece bir inşaatçı değil, aynı zamanda Mısır literatüründe “İyiliksever Kral” olarak anılan, halkına yakın, approachable (erişilebilir) ve bilge bir yönetici profilidir. Onun dönemi, Mısır’ın uluslararası bir güç olduğu ve sanatın zirve yaptığı “Altın Çağ”ın başlangıcıdır.
Kökeni ve Ailesi
Sneferu’nun tahta çıkışı, bir önceki hanedanla olan kan bağına dayanır. Sneferu’nun, Üçüncü Hanedanlığın son kralı Huni’nin başka bir eşinden (Mer-es-ankh?) olan oğlu olduğu düşünülmektedir.
Hetepheres I ile Evlilik: Taht üzerindeki hakkını tam olarak meşrulaştırmak için, Huni’nin “Büyük Kraliyet Eşi”nden doğan kızı (üvey kız kardeşi) Hetepheres I ile evlenmiştir. Bu evlilik, “Kraliyet Kanı”nın kesintisiz devamını sağlamış ve Dördüncü Hanedanlığı kurmuştur.
Oğlu Keops: Hetepheres’ten olan oğlu Khufu (Keops), onun mirasını devralıp Giza’daki Büyük Piramit’i inşa edecektir.
İmar Faaliyetleri
Sneferu’nun saltanatı, “Gerçek Piramit” formunu bulmak için yapılan devasa bir deney süreci gibidir. Bu uğurda üç büyük yapı inşa etmiştir:
Meidum Piramidi (Yıkılan Kule)
Sneferu, muhtemelen babası Huni’nin başlattığı basamaklı piramidi devralmış ve onu düz yüzeyli “gerçek” bir piramide çevirmeye çalışmıştır.
Hata: Yapının dış kaplaması sağlam bir zemine oturmadığı için antik çağda (belki de inşaat sırasında) çökmüş ve geriye bugünkü “kule” görünümü kalmıştır. Bu, Sneferu’ya ilk dersi vermiştir: “Zemin sağlam olmalı.”
Eğri Piramit (Bent Pyramid) – Dahshur
Dersini alan Sneferu, başkenti Dahshur’a taşıyıp yeni bir piramit başlatmıştır. Ancak inşaatın yarısında bir felaket fark edilmiştir.
Açı Değişimi: Piramit 54 derecelik dik bir açıyla yükselirken, iç odalarda ve zeminde çatlamalar başlamıştır. Mimarlar, yapının çökmesini engellemek için açıyı aniden 43 dereceye düşürmüşlerdir.
Sonuç: Ortaya benzersiz, “bükülmüş” bir piramit çıkmıştır. Bu yapı, dış kireçtaşı kaplamaları en iyi korunmuş piramittir ancak şekli bozuktur.
Kızıl Piramit (Red Pyramid) – Dahshur
Sneferu pes etmemiştir. Eğri Piramit’in hemen kuzeyine üçüncü bir şaheser başlatmıştır.
Zafer: 43 derecelik (Eğri Piramit’in güvenli açısı) bir eğimle, tabandan zirveye kadar kusursuz bir şekilde inşa edilmiştir. Kireçtaşı kaplamaları döküldüğü için alttaki kırmızımsı taşlar görünür, bu yüzden “Kızıl Piramit” denir.
Önemi: Bu yapı, tarihin ilk başarılı “Gerçek Piramidi”dir. Giza piramitlerinin (Keops ve Kefren) doğrudan atası ve modelidir.
Askeri ve Siyasi Olaylar
Mısır tarihinin en önemli belgelerinden biri olan Palermo Taşı, Sneferu’nun saltanat yıllarını detaylıca anlatır.
Lübnan Ticareti: Kayıtlara göre Sneferu, Lübnan’ın Byblos şehrinden “40 gemi dolusu sedir ağacı” getirmiştir. Bu ağaçlar tapınak kapılarında ve gemi yapımında kullanılmıştır.
Nubya Seferi: Güneydeki Nubya üzerine büyük bir sefer düzenlemiş, “7.000 canlı esir ve 200.000 baş hayvan” ile geri dönmüştür. Bu, Mısır ekonomisine devasa bir iş gücü girdisi sağlamıştır.
Libya Seferi: Batı sınırındaki Tehenu (Libya) kabilelerine karşı da seferler düzenlenmiş ve 11.000 esir getirilmiştir.
Dini Yaklaşımı ve Karakteri
Sneferu, sonraki dönemlerde (özellikle Orta Krallık edebiyatında) “halka yakın” bir kral olarak anlatılmıştır.
Westcar Papirüsü: Bu hikayede, Kral Sneferu canı sıkılınca sarayındaki genç kızları bir teknede kürek çekerken izler. Kızlardan biri turkuaz kolyesini suya düşürünce kral üzülür ve baş rahibine gölü ikiye yardırarak kolyeyi buldurur. Hikayedeki kral, “Kardeşim” diye hitap edilen, sıcakkanlı bir figürdür (Oğlu Keops ise aynı metinde zalim biri olarak anlatılır).
Miras
Sneferu, Dahshur’daki Kızıl Piramit’e gömüldü. Ancak asıl mirası taştan daha sağlamdı:
Mimari: Piramit formunu mükemmelleştirdi.
İdari: “Vezirlik” kurumunu prensler üzerinden işleterek merkezi otoriteyi ailesinde topladı.
Ekonomik: Devraldığı zenginliği katlayarak oğlu Keops’a, Giza’daki o inanılmaz projeyi yapabilecek dolu bir hazine bıraktı.
