Hüküm Süresi: M.Ö. 2920 civarı (1. Hanedanlık) – Yaklaşık 8-9 Yıl Unvanlar: Semerkhet (“İlahi Topluluğun Dostu” veya “Düşünceli Dost”), İki Diyarın Kralı, Semempses (Manetho’nun listelerindeki ismi).
Tarih ve Efsane
Mısır’ın 1. Hanedanlığı’nın yedinci firavunu olan Semerkhet, mısırbilim literatüründe genellikle “gaspçı” (usurper) veya “uğursuz kral” olarak tanımlanır. Selefi Anedjib‘in ismini anıtlardan sildirerek tahta çıkması, Mısır sarayında işlerin yolunda gitmediğinin en büyük kanıtıdır.
Antik tarihçi Manetho, Semerkhet’in dönemini anlatırken tüyler ürpertici bir not düşer: “Onun saltanatında çok sayıda felaket yaşandı ve büyük bir veba Mısır’ı kırıp geçirdi.” Bu kayıtlar, Semerkhet’in sadece politik bir krizin değil, aynı zamanda doğal afetlerin veya salgın hastalıkların gölgesinde hüküm sürdüğünü gösterir.
Kökeni ve Ailesi:
Semerkhet’in aile bağları, yaşadığı (ve yaşattığı) çatışmaların anahtarıdır.
Annesi Betrest: Kahire Taşı’ndaki (Palermo Taşı’nın bir parçası) kayıtlarda annesinin isminin Betrest olduğu belirtilir. Bazı tarihçiler, Betrest’in Anedjib’in değil, daha önceki kral Den‘in eşi olduğunu düşünür.
Teori: Eğer bu doğruysa, Semerkhet kendisini Den’in “gerçek” varisi olarak görmüş ve Anedjib’i aradan çıkarılması gereken bir “ara dönem yöneticisi” olarak kabul etmiş olabilir.
Babası: Biyolojik babası net değildir ancak selefi Anedjib veya dedesi Den olabilir. Anedjib ile yaşadığı düşmanlık, baba-oğul çatışmasından ziyade rakip kardeşler veya amca-yeğen çatışmasını andırır.
Saltanat Yılları:
Semerkhet’in saltanatı kısa sürmüş (Kahire Taşı 8 yıl 6 ay verir), ancak bu süreyi selefini tarihten silmek için harcamıştır.
Anedjib’in Silinmesi: Semerkhet dönemine ait sayısız taş vazoda, Anedjib’in isminin üzeri kabaca kazınmış ve yanına Semerkhet’in ismi yazılmıştır. Bu, antik Mısır’da bir kralın Ka‘sını (ruhunu) yok etmek anlamına gelen en ağır cezadır.
Veba ve Felaketler: Manetho’nun bahsettiği “felaketler”, arkeolojik olarak kanıtlanması zor olsa da, bu dönemde mezar boyutlarındaki değişimler ve siyasi istikrarsızlık, toplumun bir kriz (kıtlık veya salgın) içinde olduğunu destekler niteliktedir.
Askeri ve Siyasi Olaylar:
İçerideki karışıklığa rağmen Semerkhet, Mısır’ın dış çıkarlarını korumayı başarmıştır.
Sina Seferleri (Wadi Maghara): Sina Yarımadası’ndaki turkuaz madenlerinde, Semerkhet’in ünlü bir kaya kabartması bulunur.
Sahne: Kral Semerkhet, bir Bedevi şefini saçlarından yakalamış ve topuzuyla kafasına vururken (smiting scene) tasvir edilmiştir. Bu, onun askeri gücünü ve ticaret yollarını koruma iradesini kanıtlayan en net belgedir. Mısır’ın madenlere olan ihtiyacı, iç politikadaki kaosa rağmen devam etmiştir.
Ticaretin Devamı: Filistin bölgesiyle yapılan ticaretin (zeytinyağı ve şarap) bu dönemde de sürdüğü, mezarında bulunan ithal kaplardan anlaşılmaktadır.
İmar Faaliyetleri ve Mezar Mimarisi:
Semerkhet, selefi Anedjib’in o küçük ve özensiz mezarından çok daha büyük ve kaliteli bir mezar inşa ettirmiştir. Bu da onun Anedjib’den daha güçlü bir otoriteye ve kaynağa sahip olduğunu gösterir.
Abydos Mezar U: Semerkhet, Umm el-Qa’ab nekropolünde Mezar U’ya gömülmüştür.
Yapı: Mezar 29×31 metre boyutlarındadır ve Anedjib’in mezarından (Mezar X) belirgin şekilde büyüktür. Duvar işçiliği ve kullanılan tuğlaların kalitesi, Den dönemi standartlarına geri dönüldüğünü gösterir.
Koku Odası: Mezarın ilginç bir özelliği, mezar odasına inen rampanın, cenaze sırasında aromatik yağlar (parfüm) ile tamamen doyurulmuş olmasıdır. Kazı yapıldığında bile (binlerce yıl sonra) kumun hala kokulu yağ izleri taşıdığı not edilmiştir. Bu, “kötü kokulu” (uğursuz) bir dönemi “güzel kokularla” örtme çabası olabilileceği tartışılır.
Dini Yaklaşımı ve Kurbanlar
Semerkhet, 1. Hanedanlık’ın insan kurbanı geleneğini sadakatle sürdürmüştür.
69 Kurban: Mezarının çevresinde 69 adet yan mezar bulunmuştur. Hizmetkarlar, cüceler ve hatta evcil hayvanlar, krallarıyla birlikte gömülmüştür. Bu sayı, Anedjib’inkinden (64) biraz fazladır.
Ölümü ve Miras: Silen Silinir
Semerkhet’in ölümü de saltanatı gibi gizemlidir. Halefi Qaa tahta geçtiğinde, tarihin bir tekerrürü yaşanmıştır.
Karşı Silinme: Semerkhet nasıl Anedjib’in ismini sildiyse, sonraki firavun Qaa’nın döneminde de (bazı eserlerde) Semerkhet’in ismi silinmiş veya görmezden gelinmiştir. Sakkara kral listelerinde ismi geçse de, Abydos‘taki bazı törensel listelerde atlandığı görülür.
Hanedanlığın Sonu: Semerkhet, 1. Hanedanlık’ın sonunun başlangıcıdır. Onun yarattığı gerilim ve olası meşruiyet tartışmaları, hanedanlığın son kralı Qaa’ya ağır bir yük bırakmıştır.
Semerkhet, Mısır tarihine “gücü zorla alan ve zorla tutan” sert bir lider olarak geçmiştir. Onun mirası, Sina kayalıklarındaki o gaddar vuruşta ve kazınmış isimlerin sessizliğinde saklıdır.
