Hüküm Süresi: M.Ö. 2720 civarı (2. Hanedanlık – Geç Dönem) Unvanlar: Sekhemib (“Kalbi Güçlü Olan”), Perenmaat (“Ma’at Adına Ortaya Çıkan”), İki Diyarın Kralı, Horus Sekhemib.
Tarih ve Efsane
Hanedanlık’ın sonlarına doğru, kayıtlar susar ve yerini karmaşık sembollere bırakır. Sekhemib, işte bu kaosun ortasında, programatik bir isimle sahneye çıkar: Perenmaat, yani “Ma’at (Kozmik Düzen/Adalet) adına ortaya çıkan kişi.”
Bir firavunun isminde “Ma’at”ı bu kadar vurgulu kullanması, genellikle o düzenin bozulduğuna ve kralın onu yeniden tesis etmeye geldiğine işaret eder. Sekhemib, Ninetjer sonrası parçalanan Mısır’ı toparlamaya çalışan, ancak kimliği konusunda modern tarihçileri ikiye bölen gizemli bir figürdür.
Kökeni ve Büyük Tartışma
Çoğu Mısırbilimciye göre, Sekhemib (veya eş zamanlı hüküm süren) Seth-Peribsen aynı kişidir. Teori şöyledir: Kral önce “Sekhemib” (Horus Kralı) olarak tahta çıktı, sonra dini bir devrimle “Peribsen” (Seth Kralı) adını aldı. Ya da tam tersi; Seth isyanından vazgeçip tekrar Horus inancına döndü.
Diğer güçlü görüşe göre bunlar iki farklı kişidir. Peribsen, Seth tanrısını savunan bir “sapkın” kraldı; Sekhemib ise onu yenen veya hemen ardından tahta geçip Horus ortodoksisini (geleneği) geri getiren kraldı.
Biz bu maddede, arkeolojik kanıtların yoğunlaştığı “Bağımsız ama İlişkili Hükümdar” (Teori B) perspektifini merkeze alarak, onun Horus kimliğine odaklanacağız.
Saltanat Yılları
Sekhemib’in saltanatının, Mısır’ın siyasi olarak ikiye bölündüğü bir dönemde geçtiği düşünülmektedir.
Sekhemib’in arkeolojik izleri (mühürler, taş kaplar) neredeyse tamamen Yukarı Mısır’da (Abydos ve çevresi) bulunmuştur. Bu, onun (veya Peribsen’in) kuzeydeki Delta bölgesinde (Aşağı Mısır) hakimiyet kuramadığını, Mısır’ın geçici olarak iki ayrı kral tarafından yönetildiğini düşündürür. Sakkara’daki Zoser Piramidi’nin altında bulunan taş kaplarda Sekhemib’in ismine rastlanması, kuzey ile bir şekilde (ticaret veya diplomatik) bağının olduğunu veya halefi Khasekhemwy’nin bu mirası kuzeye taşıdığını gösterir.
Askeri ve Siyasi Olaylar
Sekhemib dönemi, Mısır’ın birleşmesinden (Narmer dönemi) bu yana yaşanan en büyük iç krizin merkezindedir.
“Kalbi Güçlü Olan” (Sekhe mib) ismi, askeri bir duruşu simgeler. “Ma’at Adına Çıkan” (Perenmaat) ise meşruiyet iddiasıdır. Bu unvanlar, karşısında “düzeni bozan” bir rakip (belki kuzeydeki isyancılar, belki de Seth rahipleri) olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Sekhemib’in mühürlerinde “Kralın Mühürdarı” ve “Sarayın Yöneticisi” gibi unvanlar taşıyan memurların isimleri okunmuştur (örneğin: Iny-Khnum). Bu, kaos ortamına rağmen saray bürokrasisinin işlemeye devam ettiğini gösterir.
Dini Yaklaşımı
Eğer Sekhemib, Peribsen’den farklı biriyse (veya Peribsen’in tövbekar haliyse), onun en büyük icraatı dini restorasyondur.
Sekhemib’in isminin yazılı olduğu “Serekh”lerin (kraliyet arması) üzerinde, geleneksel Horus Şahini yer alır. Bu çok kritik bir detaydır. Çünkü aynı dönemde (veya hemen öncesinde) Peribsen, bu şahini kaldırıp yerine kaos tanrısı Seth’in hayvanını koymuştur.
Yorum: Sekhemib, Horus şahinini geri getirerek, devletin resmi dininin ve kraliyet ideolojisinin tekrar “Horusçu” çizgiye döndüğünü ilan etmiştir. Bu, muhafazakar rahiplerle yapılan bir ittifakın sonucudur.
Ölümü ve Mezarı
Abydos’taki bu mezar genellikle Seth-Peribsen’e atfedilir. Ancak mezarın girişinde ve mezar odasında Sekhemib’e ait mühürler bulunmuştur.
Durum: Bu durum iki şekilde açıklanır: Ya aynı kişi oldukları için aynı mezara gömüldüler, ya da Sekhemib, selefi Peribsen’i gömen (ve böylece tahtı devralan) kişiydi.
Mimari: Mezar, 1. Hanedanlık mezarlarının aksine daha küçüktür ve aceleyle yapılmış izlenimi verir. Kerpiçten yapılmıştır ve antik çağda ağır şekilde yağmalanmıştır.
Miras
Sekhemib, Mısır tarihinin en büyük krallarından biri olan Khasekhemwy’ye (sonraki kral) yolu açan kişidir. Sekhemib, Horus inancını ve güneydeki otoriteyi koruyarak, Khasekhemwy’nin kuzeyi fethetmesi ve Mısır’ı son kez, kalıcı olarak birleştirmesi için gerekli zemini hazırlamıştır.
