Dönem: M.Ö. 2055 – 2004 civarı (11. Hanedanlık). Hüküm Süresi: Yaklaşık 51 Yıl. Taht İsmi (Praenomen): Nebhepetre (“Ra’nın Dümeni/Küreği Efendidir”).
Kökeni ve Ailesi
II. Mentuhotep, Teb hanedanının (Intef’ler) özenle inşa ettiği askeri ve politik altyapının meyvesidir. Babası Kral III. Intef, annesi ise Kraliçe Lah’tır.
Baş Eşleri: En önemli eşi, aynı zamanda kız kardeşi olan Kraliçe II. Neferu’dir. Ayrıca hanedanın devamını sağlayan ve halefi III. Mentuhotep’in annesi olan Kraliçe Tem (halktan bir kökene sahip olabilir) büyük bir öneme sahiptir. Kralın mezar kompleksinde Ashayet, Henhenet, Kawit, Kemsit ve Sadeh adında beş alt rütbeli kraliçenin mezarı bulunmuştur. Bu kadınların hepsi Tanrıça Hathor’un rahibeleridir ve Nubya/Afrika kökenli özellikler (siyah tenli tasvirler) taşıyabilirler. Hanedanın Nubya ile olan sıkı bağını gösterirler.
Dini Yaklaşımı
II. Mentuhotep, Eski Krallık’ın yıkılmasıyla sarsılan “Tanrı-Kral” (İlahi Firavun) imajını yeniden inşa eden kişidir.
Saltanatı boyunca siyasi gücüne paralel olarak Horus ismini üç kez değiştirmiştir: Sankhibtawy (“İki Diyarın Kalbine Hayat Veren”) – Tahta ilk çıktığında. Netjeryhedjet (“Beyaz Tacı İlahi Olan”) – Kuzey’e üstünlük sağlamaya başladığında.
Sematawy (“İki Diyarı Birleştiren”) – Herakleopolis’i yıkıp tüm Mısır’ı fethettikten sonra.
Kahire Müzesi’ndeki ünlü oturan heykelinde kral tamamen siyah tenli ve çapraz kollarla tasvir edilmiştir. Bu, onun etnik kökeninden ziyade (Afrika/Nubya genleri taşısa da), Yeraltı ve Diriliş Tanrısı Osiris ile özdeşleştiğini, Mısır’a ölümden sonra yeniden hayat verdiğini (Nil’in kara toprağı gibi) simgeler.
Savaş tanrısı Mentu’yu isminde taşısa da, Teb’in baş tanrısı Amon’un devlet panteonunda yükselişine hız vermiştir.
Politikaları
II. Mentuhotep’in 51 yıllık saltanatı, Mısır tarihinin en büyük askeri ve idari başarılarından biridir.
Saltanatının 14. yılında (Tinis Nome’undaki bir isyanı bahane ederek) Kuzey’deki 10. Hanedanlık (Herakleopolis) krallarına karşı nihai ve ezici bir saldırı başlattı. Düşman başkentini yıktı, rakip kralı ortadan kaldırdı ve Mısır’ı tek bayrak altında (Orta Krallık) birleştirdi.
Bu kanlı birleşme savaşında ölen 60 kadar Tebli asker, kralın Deir el-Bahri’deki tapınağının çok yakınına, mumyalanmadan (savaş yaralarıyla ve kanlı oklarıyla) topluca gömülmüştür. Bu, kralın kendi askerlerine duyduğu eşsiz bir vefa örneğidir.
Birinci Ara Dönem’in feodal savaş ağalarını (Nomarch’ları) tamamen itaat altına aldı. İsyan potansiyeli olan valileri görevden alıp yerlerine doğrudan Teb’den atanan, sadece krala sadık merkez bürokratları yerleştirdi.
Ölümü ve Mirası
II. Mentuhotep, ihtişamlı hayatına yaraşır, mimari bir devrim niteliğinde olan mezar kompleksini Batı Teb’de, Sarp kayalıkların amfitiyatro gibi sardığı Deir el-Bahri vadisine inşa ettirdi. Bu mimari şaheser, yaklaşık 500 yıl sonra 18. Hanedanlık kraliçesi Hatşepsut’a ilham kaynağı olacak ve Hatşepsut kendi efsanevi tapınağını tam da bu yapının yanına inşa edecektir. Ataları olan Intef’lerin basit “Saff Mezarları”nı terk etti. Dağın eteklerine yaslanan, teraslı, sütunlu avluları olan ve merkezinde (tartışmalı da olsa) piramit benzeri bir mastaba veya höyük bulunan bu devasa tapınak-mezar kompleksini icat etti.
Kaynakça-Dipnot
.
.
.
.
