Hüküm Süresi: M.Ö. 2930 civarı (1. Hanedanlık) – Tahminen 8-10 Yıl Unvanlar: Anedjib / Adjib (“Kalbi Güvenli Olan” veya “Cesur Yürek”), İki Diyarın Kralı, Merbapen (Kral Listelerindeki ismi).
Tarih ve Efsane
Mısır tarihinin en parlak dönemlerinden biri olan Den’in uzun saltanatının ardından tahta çıkan Anedjib (bazı kaynaklarda Enezib veya Adjib), Selefi Den ne kadar güçlüyse, Anedjib’in dönemi de o kadar tartışmalı ve gergindir.
Anedjib, Mısırbilim literatüründe genellikle “kısa süreli” ve “silinmiş” bir kral olarak tanınır. Kendisinden sonra gelen Semerkhet’in, Anedjib’in ismini anıtlardan kazıtmış olması (damnatio memoriae), Mısır tarihinde kaydedilen ilk hanedan içi darbe veya meşruiyet krizi ihtimalini gündeme getirir. İsmi “Kalbi Güvenli Olan” anlamına gelse de, saltanatı muhtemelen hiç de güvenli geçmemiştir.
Kökeni ve Ailesi:
Anedjib’in kökeni, selefi Den’in uzun saltanatıyla doğrudan ilişkilidir.
Babası: Büyük ihtimalle Firavun Den‘dir. Den o kadar uzun süre (yaklaşık 42 yıl) hüküm sürmüştür ki, Anedjib tahta çıktığında muhtemelen zaten yaşlı bir adamdı.
Annesi: Annesinin kim olduğu kesin değildir ancak Den’in eşlerinden biri (belki Seshemetka) olabilir.
Eşi: Betrest isimli bir kraliçe, sonraki kral Semerkhet’in annesi olarak geçer. Eğer Betrest, Anedjib’in eşiyse, oğlu babasına darbe yapmış demektir. Eğer Betrest, Den’in eşiyse, Anedjib ve Semerkhet kardeş kavgasına tutuşmuş olabilir. Aile ilişkileri bu dönemde oldukça karışıktır.
Saltanat Yılları:
Anedjib’in saltanatı, Palermo Taşı ve diğer kral listelerinde kısa gösterilir (Manetho 26 yıl der ancak arkeolojik kanıtlar 10 yılı geçmediğini gösterir).
Tartışmalı Heb-Sed Festivali: Mısır geleneğinde bir firavun, saltanatının 30. yılında gücünü tazelemek için “Heb-Sed” (Jubile) festivali düzenlerdi. Ancak Anedjib’in saltanatı kısa sürmesine rağmen, taş vazolar üzerinde Heb-Sed festivali kutladığına dair çizimler bulunmuştur.
(Birkan Ayaz): Bu durum iki şeye işaret eder: Ya Anedjib tahta çok yaşlı çıktığı için bu festivali öne çekti ya da meşruiyetini kanıtlamak için (hak etmediği halde) bu festivali kutlayarak propaganda yaptı.
Siyasi ve Askeri Olaylar:
Anedjib dönemi, askeri fetihlerden çok iç gerilimlerle anılır.
Semerkhet Tarafından Silinme: Anedjib’e ait taş kapların ve vazoların çoğunda, isminin üzeri kabaca kazınmış ve yerine halefi Semerkhet’in ismi yazılmıştır. Bu, antik dünyada bir krala yapılabilecek en büyük hakarettir: Onu sonsuzluktan silmek. Bu durum, Anedjib’in Semerkhet tarafından devrildiği veya sevilmeyen bir rakip olarak görüldüğü tezini güçlendirir.
Şehirlerin Kurulması: Kayıtlar, Anedjib döneminde yeni kalelerin veya şehirlerin kurulduğundan bahseder. Özellikle “Horus’un Yıldızları” gibi şiirsel isimlere sahip yerleşim yerleri kurulmuştur.
İdari Yenilik: Anedjib, devlet yönetiminde nüfus sayımı (census) benzeri bir “kayıt” sistemini daha sıkı uygulamaya çalışmıştır.
İmar Faaliyetleri:
Sakkara Mezarı 3038 (Nebetka): Anedjib döneminde yaşamış bir yetkili olan Nebetka’nın Sakkara’daki mastabası, Mısır mimarisi için önemlidir.
Önemi: Bu mastabanın içinde, dışarıdan görülmeyen basamaklı bir kerpiç yapı bulunmuştur. Bu yapı, Firavun Zoser’in yıllar sonra inşa edeceği meşhur Basamaklı Piramit’in bilinen ilk prototipidir. Anedjib dönemi mimarları, gökyüzüne yükselen bir yapı formunu ilk kez burada denemişlerdir.
Ölümü ve Mezarı:
Anedjib, Abydos’taki Umm el-Qa’ab nekropolünde, seleflerinin yanına gömüldü. Ancak mezarı (Mezar X), 1. Hanedanlık kralları arasında en küçük ve en kötü işçiliğe sahip olanıdır.
Mezarın Yapısı: Sadece 16×9 metre boyutlarındadır. Duvarları ince, işçiliği kabadır.
Ahşap Kullanımı: Mezar odasında yabancı kökenli (lübnan sediri yerine yerel veya daha düşük kalite) ahşap kullanılmıştır.
Yorum: Mezarın bu kadar küçük ve özensiz olması, Anedjib’in saltanatının ani ve beklenmedik bir şekilde bittiğini (belki bir suikast?) veya halefi Semerkhet’in ona görkemli bir cenazeyi çok gördüğünü düşündürmektedir.
64 Kurban: Mezarın küçüklüğüne rağmen, etrafında 64 adet yan mezar (kurban edilmiş hizmetkar) bulunmuştur. Gelenek, ölçek küçülse de devam etmiştir.
Miras:
Sakkara’daki mimari denemeler, onun döneminde Mısır medeniyetinin teknik gelişiminin durmadığını, aksine piramitlere giden yolda önemli bir adım attığını gösterir.
