Thoth: Bilgelik, Yazı ve Adaletin Tanrısı
Antik Mısır mitolojisinin en önemli ve çok yönlü tanrılarından biri olan Thoth, bilgelik, gizli bilgi ve yazı sanatının yaratıcısı olarak kabul edilirdi. O, hem kutsal bir babun hem de uzun gagalı bir ibis veya ibis başlı bir adam şeklinde tasvir edilmiştir. Ra’nın göklerdeki yardımcısı ve tanrıların sekreteri olarak, evrensel düzen ve adaletin korunmasında kritik bir role sahipti.
Thoth’un Başlıca Görev ve Nitelikleri
Yazı ve Bilginin Yaratıcısı: Thoth, hiyerogliflerin mucidi ve insanlığa farklı dilleri veren tanrı olarak bilinir. Bilginin kaydını tutan tanrıların yazıcısı olarak, kütüphaneci tanrıça Seshat ile birlikte anılırdı. Onun bilgiye olan hakimiyeti o kadar büyüktü ki, hem geçmişi hem de geleceği bildiğine inanılırdı. Efsaneye göre, bir kişinin kaderini doğum tuğlalarına, bir kralın saltanat süresini ise kutsal ished ağacının yapraklarına yazardı.
Ay Tanrısı ve Ra’nın Vekili: Ay’ı temsil eden bir tanrı olarak, gece gökyüzünde Ra’nın vekiliydi. Gündüzleri ise güneş tanrısı Ra’nın kayığına yön veren bir kılavuz olarak görev yapardı. Thoth, Ra’nın “dili” olarak adlandırılırdı ve her sabah Ra’ya olup biten her şeyi rapor ederdi.
Adaletin Savunucusu ve Şifacı: Thoth, adaletli bir yargıç ve dürüst bir yetkili olarak ilahi bir örnek teşkil ederdi. Maat‘ın, yani evrensel düzen ve adaletin yasalarını belirler ve uygular, hatta Adalet Tanrıçası Maat’ı babası Ra’ya yükseltirdi. Horus ve Seth arasındaki meşhur çatışmada arabuluculuk yaparak, dengeyi yeniden kurdu. Yaralanan Horus’un Gözü’nü büyülü güçleriyle iyileştirerek, bu gözü wedjat adı verilen kutsal bir sembole dönüştürdü.
Öbür Dünyanın Rehberi ve Yargıç Yardımcısı: Thoth, ölümden sonraki yaşamda her ruh için hayati bir rol oynardı. Piramit Metinleri’ne göre, ölen krallar Thoth’un kanatlarında gökyüzüne uçarlardı. Ölüler Kitabı’nda, ölen kişinin kalbi Maat tüyü ile tartılırken, Thoth bu kritik yargılama anında kararı kaydetmek üzere hazır bulunur. Başarısızlıktan korkanlar, bir zamanlar Osiris için yalvardığı gibi, kendileri adına yalvarması için Thoth’a yakarırdı. Büyüleriyle Osiris’in mumyasını Seth’in yıkıcı saldırılarından koruması, onun ölüler üzerindeki koruyucu gücünü gösterir.
Kökenleri ve Yunan Kimliği: Thoth’un kökeni hakkında çeşitli anlatılar vardır. Bir efsaneye göre, Ra’nın dudaklarından dünyaya gelmiştir. Başka bir anlatıda ise, rakibi Horus’un tohumunu yuttuktan sonra Seth’in alnından fırladığı söylenir. Yunanlılar, Thoth’u kendi haberci tanrıları Hermes ile özdeşleştirmişlerdir. Bu birliktelik, Hermes Trismegistus (Üç Kere Yüce Hermes) adıyla bilinen ve tüm insanlık bilgeliğini barındırdığına inanılan gizemli bir edebiyat külliyatının, yani Hermetica’nın ortaya çıkmasına yol açmıştır.
Thoth, bilgelik, adalet, yazı ve büyü gücüyle antik Mısır inancının en temel direklerinden biri olmuştur. O, sadece tanrıların bir yazıcısı değil, aynı zamanda hem yaşayanların hem de ölülerin yolunu aydınlatan bir rehber ve koruyucuydu.
