Hüküm Süresi: M.Ö. 2648 civarı (3. Hanedanlık) – Yaklaşık 6-7 Yıl. Unvanlar: Horus Sekhemkhet (“Bedeni Güçlü Olan”), Djoserty (Kral Listelerindeki ismi – “Kutsal Olan”), Teti (Sakkara Listesi).
Tarih ve Efsane
Mısırbilim tarihinin en büyük keşiflerinden biri olması beklenirken, en büyük gizemlerinden birine dönüşen hikayenin başrolüdür Sekhemkhet. Selefi Djoser’in başlattığı mimari devrimi devam ettirmek üzere tahta çıkan bu firavun, Sakkara’da Djoser’in piramidinden daha büyük tabanlı bir piramit inşa etmeye başlamıştır. Ancak ani ölümü, bu yapının sadece taban seviyesinde kalmasına ve binlerce yıl boyunca çöl kumu altında “Gömülü Piramit” (Buried Pyramid) olarak saklanmasına neden olmuştur.
Sekhemkhet, sadece bir inşaatçı değil, aynı zamanda Eski Krallık’ın bugüne ulaşan en eski altın hazinelerinden birinin sahibidir. Onun hikayesi, piramidini bulan Mısırlı arkeolog Zakaria Goneim’in trajik sonuyla da özdeşleşmiştir.
Kökeni ve Ailesi
Sekhemkhet’in kimliği uzun süre tartışmalı kalmış, ancak modern arkeoloji onu kronolojide net bir yere oturtmuştur. Sekhemkhet’in Djoser’in doğrudan halefi olduğu neredeyse kesindir. Wadi Maghara’daki (Sina) kabartmalarda Djoser, Sekhemkhet ve Sanakht’ın isimleri ardışık olarak görülür. Büyük ihtimalle Djoser’in oğlu veya küçük kardeşidir. Turin Kral Papirüsü’nde Djoser’den hemen sonra “Djoser-ti” ismi gelir. Bu, “Djoser’in ikincisi” veya “Çifte Kutsal Olan” anlamına geldiği tartışmalıdır. Arkeologlar, Sekhemkhet’in Horus isminin (güçlü beden), Djoserty doğum ismine karşılık geldiğini fildişi etiketler sayesinde kanıtlamıştır.
Saltanat Yılları
Torino Kral Listesi, Djoserty (Sekhemkhet) için sadece 6 yıllık bir saltanat süresi verir. Arkeolojik kanıtlar da bu kısa süreyi destekler; zira devasa piramit projesi daha başlangıç aşamasında (yer seviyesinin biraz üstünde) kalmıştır. Djoser’in ünlü veziri ve mimarı İmhotep’in, Sekhemkhet döneminde de görevine devam ettiği düşünülmektedir. Sekhemkhet’in piramit kompleksinin duvarındaki bir grafiti, İmhotep’in ismini içerir; bu da dahi mimarın iki krala da hizmet ettiğini gösterir.
İmar Faaliyetleri
Sekhemkhet’in mezarı, 1951 yılında arkeolog Zakaria Goneim tarafından keşfedilene kadar Sakkara kumlarının altında gizliydi. Piramit tamamlanabilseydi, 7 basamaklı olacak ve yaklaşık 70 metre yüksekliğe ulaşarak Djoser’in piramidini (62 metre) geçecekti. Taban kenarları ise 120 metre uzunluğundadır. Goneim, kazı sırasında Djoser’in kompleksine benzeyen ancak daha geniş bir alana yayılan “Beyaz Duvar” (White Wall) kalıntılarını buldu. Bu, yapının Djoser’in kompleksinden ilham aldığını ancak onu aşmayı hedeflediğini gösterir. Piramit sadece birinci basamağına kadar (yaklaşık 7-8 metre yükseklik) inşa edilebilmiştir. Kral erken ölünce inşaat durmuş ve yapı devasa bir mastaba görünümünde kalmıştır.
Arkeolojik Buluntular
Mezar antik çağda soyguncular tarafından ziyaret edilmiş gibi görünse de, giriş koridorunun çökmesi sonucu bazı eşyalar kurtulmuştur. Goneim, tünelde Eski Krallık dönemine ait bilinen en eski altın takıları bulmuştur, 21 adet altın bilezik, altın bir asa parçası ve deniz kabuğu şeklinde altın bir kozmetik kutusu bulunmuştur. Bu eserler, 3. Hanedanlık kuyumculuğunun ve refahının ne kadar ileri düzeyde olduğunu kanıtlar niteliktedir.
Goneim mezar odasına ulaştığında, tek parça soluk alabasterdan (su mermeri) oyulmuş eşsiz bir lahit buldu. Bu lahit, üstten kapaklı değil, kısa kenarından sürgülü (sliding panel) bir kapağa sahipti. (Mısır tarihinde tek örnektir.) Sürgülü kapak, alçıyla sıvanmış ve kraliyet mührüyle mühürlenmişti. Mühür kırılmamış üzerinde 3000 yıllık kurumuş cenaze çelengi duruyordu. Herkes kralın mumyasının içeride olduğuna emindi.
1954’te, devlet yetkilileri ve basının önünde lahit açıldı. Ancak lahit bomboştu. Ne bir mumya, ne de bir hırsızlık izi vardı. Bu durum, kralın mezara hiç gömülmediğini veya öldürüldükten sonra bedeninin yok edildiğini düşünülmektedir.
Lahit boş çıkınca ve hazine bulunamayınca, Mısır basını ve rakipleri onu “altınları çalmakla ve yurtdışına kaçırmakla” suçladı. Bu baskılara ve haksız suçlamalara dayanamayan Goneim, intihar etti (kendini Nil’e attığı söylenir).
Askeri ve Siyasi Olaylar
Sekhemkhet’in kısa saltanatı sadece inşaatla geçmemiştir. Sina Yarımadası’ndaki Wadi Maghara’da (Mağara Vadisi) bulunan ünlü kaya kabartması, onun dış politikasını belgeler. Kabartmada Sekhemkhet, klasik “düşmanı topuzla tepeleme” (smiting the enemy) pozunda betimlenmiştir. Karşısında ise bir Bedevi şefi diz çökmüştür. Bu, Mısır’ın turkuaz madenleri üzerindeki hakimiyetinin Djoser’den sonra da kesintisiz devam ettiğini gösterir.
